Bamboebeertje
Met deze foto van de regeringsgebouwen van Nederland wil ik de val van het kabinet illustreren

De val van het kabinet

Deze blog gaat over de val van het kabinet. De een vindt het symboolpolitiek. De ander ziet het als genoegdoening. In deze blog mijn persoonlijke bespiegelingen en een voorzichtige vooruitblik.

Als je het mij vraagt was de val van het kabinet afgelopen week, als gevolg van de toeslagenaffaire, onvermijdelijk. Als de overheid zo ernstig faalt, het onrecht en het aangerichte leed zo groot zijn, dan is in mijn ogen het nemen van collectieve verantwoordelijkheid het enige juiste. Ook in coronatijd en ook zo vlak voor de verkiezingen. Ik noem dat geen symboolpolitiek. Maar het is wat mij betreft echt een eerste stap en niet de laatste.

Persoonlijke verantwoordelijkheid

Lodewijk Asscher en Eric Wiebes, twee belangrijke hoofdrolspelers in de toeslagenaffaire, hebben hun persoonlijke verantwoordelijkheid genomen. Hopelijk blijft het daar niet bij. Want op de departementen van SZW[1] en EZ[2] moet de bezem er ook door lijkt me, evenals bij de Belastingdienst en de dienst Toeslagen. En onze demissionaire premier? Onder zijn eindverantwoordelijkheid heeft deze grove mensenrechtenschending plaatsgevonden. Ik vind het zwaar onvoldoende dat hij daar nu louter en alleen een collectieve politieke consequentie aan verbindt. Begrijp me goed, ik heb niets tegen de persoon Mark Rutte, maar ik mis op dit moment het menselijk gezicht van de persoon Mark Rutte. Het enige dat ik zie en ervaar is de politicus Mark Rutte. Toegegeven, hij verstaat zijn vak als geen ander, maar is dat genoeg in de tijd waarin we nu leven?

Het decennium dat Mark Rutte aan het roer stond van de BV Nederland werd gekenmerkt door economische groei enerzijds en toenemende ongelijkheid anderzijds. De economische groei zorgde voor een toename van de welvaart. Alleen werd die welvaart niet gelijkelijk over alle bevolkingsgroepen in Nederland verdeeld. De kloof tussen arm en rijk, blank en zwart, hetero en lhbtqi+ werd groter en groter. En dat is natuurlijk helemaal niet zo verrassend als je bedenkt dat het overheidsbeleid het afgelopen decennium door een neoliberale signatuur werd gekenmerkt. De vraag is alleen, willen we op die voet verder?

‘Kan de overheid dit nog goedmaken?’

Even terug naar de aanleiding voor de val van het kabinet, de toeslagenaffaire. Want hoe nu verder, nu het kabinet demissionair is? Valt de aangerichte schade überhaupt ooit te herstellen? Wat kan de overheid bieden aan burgers die als gevolg van de fraudejacht in een armoedeval terecht zijn gekomen? Kan de overheid dit nog goedmaken? Armoede behelst namelijk veel meer dan alleen het ontbreken van geld voor een bestaansminimum. Met armoede komen veel meer en veel grotere problemen om de hoek kijken. Schulden, werkloosheid, echtscheiding, huiselijk geweld, leerachterstanden bij kinderen, stress en andere gezondheidsproblemen. Om er maar een paar te noemen. Gaat de overheid dit allemaal oplossen? Ik denk het niet. Dat kan de overheid ook helemaal niet, denk ik. En ik maak me dus nu al zorgen wat er van het herstel terecht zal komen.

Want er valt nogal wat te herstellen. Duizenden burgers zijn ten onrechte in armoede gestort, kijken tegen een gigantische schuldenlast aan om maar niet te spreken over de BKR-registratie die ze mogelijk de rest van hun leven achtervolgt. En de overheid, die heeft de grootst mogelijke moeite om gedupeerde burgers schadeloos te stellen en financieel te compenseren. Bovendien ligt er ook nog de pittige opdracht om ingrijpende hervormingen door te voeren in het belastingstelsel en het toeslagensysteem. En misschien nog wel belangrijker dan de herstelmaatregelen en hervormingen is de cultuuromslag die er op verschillende plekken binnen de overheid nodig is om te voorkomen dat zo’n affaire in de toekomst zich nog eens herhaalt. 

Wie vertrouwen we de leiding toe als het gaat om de herstelmaatregelen, de hervormingen en de cultuuromslag? Wie gaan er bouwen aan een systeem waarin het vertrouwen in de burger centraal staat in plaats van deze op voorhand te wantrouwen en als potentiele fraudeur aan te merken. Laten we dat dezelfde mensen doen die het zover hebben laten komen? Of kiezen we daarvoor mensen die qua politieke ideologie de mens en zijn leefomgeving centraal stelt in plaats van economische groei?

Radicale koerswijziging

De val van het kabinet vindt plaats in een tijd dat ons land en de wereld door corona in een wurggreep wordt gehouden. De respectloze manier waarop wij met onze leefomgeving omgaan is ons duur komen te staan. En terwijl we dit virus nog lang niet onder de duim hebben, kunnen we wachten op een ander virus dat ons weldra zal bereiken. Dat is slechts een kwestie van tijd.

Dus als je het mij vraagt wordt het hoog tijd voor een radicale koerswijziging. Er zitten grenzen aan onze economische groei en ik denk dat we die grens al ruimschoots hebben bereikt. Wat we nu nodig hebben is een koers waarin niet economische groei, maar waarin de mens en zijn leefomgeving centraal staan. Ik hoop dat als we in maart naar de stembus gaan dat veel mensen zich dat zullen realiseren. Blijven we echter in Nederland de huidige neoliberale koers varen, dan vrees ik dat we corona over tien jaar inderdaad beschouwen als een onschuldig griepje. 

Tenslotte

En wat Mark Rutte betreft. Ik hoop dat hij na de val van het kabinet eerdaags tot het inzicht komt dat hij Nederland een hele grote dienst zou bewijzen als hij iets anders gaat doen. En met zo’n staat van dienst komt hij ongetwijfeld op zijn pootjes terecht. Er heerst nog altijd een ongelooflijk tekort aan leraren in het onderwijs. Wellicht een idee om dat een tijdje fulltime in plaats van parttime te gaan doen?

Nog niet uitgelezen? Check dan gerust één van mijn andere blogs. Zo schreef ik onlangs nog een interessante blog over het herstellen van systeemfouten in ‘Zoeken naar de resetknop’.


[1] Sociale Zaken en Werkgelegenheid

[2] Economische Zaken

Abonneer je op mijn blogs:
Follow by Email
Facebook
Twitter
Pinterest
Instagram

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.