De belangrijkste oorzaak van armoede is het hebben van te weinig inkomen om van rond te komen.

Armoede

Als er iets is dat de kloof tussen mensen alsmaar groter maakt, dan is het wel armoede. In een rijk en welvarend land als Nederland had armoede al decennia geleden uitgeroeid moeten zijn. Maar het zal je niet verbazen dat armoede de afgelopen jaren juist is toegenomen. Deze blog schrijf ik niet vanuit een ervaringsperspectief, want ik heb in mijn leven nooit armoede gekend. Dat wil echter niet zeggen dat ik geen armoede zie. 

Basisschool

Mijn eerste herinneringen aan armoede dateren van de tijd dat ik nog op de basisschool zat. Ik durf niet te beweren dat er destijds klasgenootjes waren die in armoede leefden, maar er was een groot verschil onderling. Een van mijn beste vriendjes op de basisschool was de oudste zoon van een anesthesist in het lokale ziekenhuis. Hij woonde een paar straten verderop. De vader van een ander vriendje was ambulancechauffeur. Ook hij woonde in de buurt. Een derde vriendje woonde met zijn ouders en oudere broer in een kleine rijtjeswoning aan de rand van het centrum. Zijn vader werkte als Spaanse gastarbeider bij de Philips fabriek in ons dorp. 

Als schoolkind werd ik me ervan bewust dat het werk van je vader erg bepalend was voor het huis waarin je woonde en de buurt waarin je leefde. In die tijd waren de meeste moeders overigens huisvrouw. Uitzonderingen daargelaten. Van een vriendinnetje dat ook in de buurt woonde werkten vader en moeder namelijk beide. Dat vond ik best bijzonder. Mijn moeder was ook huisvrouw. Zij ging pas weer deelnemen aan het arbeidsproces toen wij al een stuk ouder waren.

Muziekles en sport

Een van de dingen die me erg is bijgebleven ten aanzien van de sociaal-economische status van gezinnen in die tijd was het al dan niet hebben van muziekles. Ik heb geen idee wat dat toen kostte, maar het was opvallend dat het vooral de kinderen van ouders met een bovengemiddeld gezinsinkomen waren die een instrument bespeelden. Een andere grote verdeler was sport. Veel kinderen in mijn klas zaten op voetbal. Er waren kinderen die zowel muziekles hadden als bij een sportvereniging zaten. Een kleinere groep zat alleen bij een sportvereniging. En een nog kleinere groep had noch muziekles noch sportte in verenigingsverband.

Niet-westerse migratie-achtergrond

Er is een groot verschil tussen de basisschool waar ik zelf naar toe ben geweest en waar onze twee kinderen naartoe gaan. Zo zaten op mijn basisschool nauwelijks kinderen met een niet-westerse migratie-achtergrond. Op de basisschool van onze kinderen is het aandeel kinderen met een niet-westerse migratie-achtergrond vele malen groter. Mijn basisschool stond midden in het dorp. De basisschool van onze kinderen staat in een wijk waar veel mensen wonen uit een lager sociaal-economisch milieu. Bij de keuze voor de basisschool voor onze kinderen is mijn oude basisschool ook een overweging geweest. Echter, de grotere diversiteit gecombineerd met het Daltononderwijs heeft toch de doorslag gegeven. 

Armoede volgens onze dochter

Toen ik onze oudste van tien vroeg waaraan zij merkt dat er verschillen zijn tussen de kinderen in haar klas trok ze een vergelijking tussen twee klasgenootjes. Op mijn vraag waarom ze zich zelf niet vergeleek met een klasgenootje antwoordde ze dat wij het eigenlijk een beetje te goed hebben. Het meest in het oog springende verschil tussen klasgenootjes zit ‘m volgens haar in de samenstelling van de lunchtrommel. Een klasgenootje die als armer wordt aangemerkt heeft vooral hagelslag en jam op de boterham, terwijl een rijker geacht klasgenootje meer gezonde beleg varianten op haar brood heeft.

Oorzaak van armoede

Armoede is van oudsher een voedingsbodem voor tal van problemen. Schulden, verslaving, chronische stress, gezondheidsproblemen, huiselijk geweld. Om er maar een paar te noemen. Kortom, het succesvol bestrijden van armoede zal ook andere problemen die in de ‘slipstream’ zitten kunnen oplossen. Volgens onze dochter is de belangrijkste oorzaak van armoede een te klein inkomen om van rond te komen. Ik denk dat ze daarmee de spijker op de kop slaat. Dat betekent automatisch dat het oplossen van armoede geld kost. Want als mensen in de bijstand of met een minimumloon niet kunnen rondkomen, dan lijkt de oplossing voor de hand te liggen. Het verhogen van de bijstandsuitkering en het minimumloon kosten echter veel geld. 

Vermogen zwaarder belasten

Veel problemen laten zich oplossen als je bereid bent om erin te investeren. Met andere woorden, de kost gaat voor de baat. Dat klinkt heel logisch. Maar investeren in iets dat pas op termijn zijn vruchten zal afwerpen vraagt om visie. Het vraagt om durf. En in een tijd van economische recessie ligt het natuurlijk niet voor de hand om de bijstandsuitkering en het minimumloon te verhogen. Maar als we de kloof tussen arm en rijk niet nog groter willen laten worden, dan zit er niets anders op. Maar waar toveren we dat geld vandaan. Een hele voor de hand liggende oplossing is om vermogen zwaarder te belasten. 

Vermogen is over het algemeen geld dat je komt aanwaaien. Mensen die in armoede leven hebben over het algemeen weinig of geen vermogen. Daarentegen hebben mensen die in rijkdom leven verhoudingsgewijs vaak meer vermogen dan inkomen. Bijvoorbeeld omdat ze een erfenis hebben gehad. Of vanwege de overwaarde van hun koophuis. Ze hebben bovendien vaak een grotere spaarpot. Het is met name de ongelijke verdeling van vermogen die de kloof tussen arm en rijk steeds groter maakt. Als een ware Robin Hood pleit ik voor het ‘stelen’ van de rijken om de armen in een menswaardig bestaan te voorzien. 

Wat wil Nederland?

Nederland is onlangs naar de stembus geweest. De partij die het grootst is geworden is geworden, de PVV, vertegenwoordigt een bovengemiddeld groot aantal stemmers uit de lagere inkomensklassen. Dat is niet zo verwonderlijk, want in haar verkiezingsprogramma benoemt de PVV een aantal maatregelen om de koopkracht voor juist die inkomensklassen te verbeteren. Maar waar haalt de PVV het geld voor die koopkrachtverbeteringen vandaan? Er wordt niet ‘gestolen’ van de rijken. Het geld voor het verbeteren van de koopkracht moet volgens de PVV worden gehaald uit geld dat nu onder andere naar hulp en steun aan Oekraïne gaat. Door te bezuinigen op ontwikkelingshulp, het lidmaatschap van de EU, klimaat- en stikstofbeleid en massa-immigratie. 

Dweilen met de kraan open

Net als SP-stemmers vinden PVV-stemmers dat de inkomensverschillen in Nederland kleiner moeten worden. Ze delen in die zin hetzelfde linkse standpunt. Maar daar waar de aanpak van de SP kenmerken van Robin Hood vertoont, haalt de PVV kiezer de miljarden weg waar ze keihard nodig zijn. Met andere woorden, de PVV laat de rijken ongemoeid. Hoe verwacht je dat de kloof tussen arm en rijk ooit kleiner wordt als je meer geld in de onderkant pompt en vergeet om de spreekwoordelijke deksel op de pan te doen. Het geld dat je er aan de onderkant in brengt klotst aan de bovenkant er net zo gemakkelijk uit. 

Arme mensen worden harder geraakt

Bij de PVV zullen de rijken alsmaar rijker worden zonder dat de armen structureel echt minder arm zullen worden. Sterker nog, de armen zullen uiteindelijk armer worden. Het klimaat- en stikstofprobleem raakt arme mensen namelijk veel harder dan rijke mensen. Door geld uit het klimaat- en stikstofprobleem te spenderen aan koopkrachtverbetering van de lagere inkomensklassen help je die inkomensklassen uiteindelijk dus van de regen in de drup. Maar die ongemakkelijke waarheid wordt niet verteld.

Deksel op de pan!

Armoede is doorgaans geen keuze. De manier waarop armoede wordt bestreden is dat echter wel. Het geld dat nodig is om armoede te bestrijden moet worden weggepakt waar het op de langere termijn voor de samenleving als geheel het minste ‘pijn’ doet. Dus deksel op de pan!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.