Wat is gezonde voeding? Kennelijk hebben veel mensen, gelet op het aantal dat aan obesitas lijdt, hier moeite mee. Ik ben weliswaar geen diëtist, maar ik denk dat ik inmiddels wel een aardig beeld heb van wat gezonde voeding is. Maar laten we beginnen bij het begin. Wat is voeding? Voeding is bedoeld om energie van te krijgen. Daarnaast levert het voedingsstoffen die noodzakelijke lichaamsprocessen mogelijk maken. Bovendien is voeding bedoeld om van te genieten.

Wat is gezonde voeding?

Als ik het over gezonde voeding heb, dan bedoel ik alles wat wij rauw of na minimale bewerking kunnen eten. Oftewel groenten en fruit, granen, peulvruchten, noten, zaden en pitten. Gek genoeg vertegenwoordigen deze producten maar een heel klein deel van alle voedingsmiddelen die in een gemiddelde supermarkt verkrijgbaar zijn. Zo’n tachtig procent van de producten in de supermarkt valt in de categorie bewerkt of zwaar bewerkt. En voor alle duidelijkheid, die kun je het beste zoveel mogelijk laten staan.

Het zal je niet verbazen dat snoep, koek en gebak in deze categorie vallen. Maar datzelfde geldt ook voor veel deegwaren (o.a. brood, pasta’s en kant-en-klare pizza’s), vleeswaren en zuivelproducten, soepen, sauzen en kant-en-klaar maaltijden. En vanzelfsprekend vallen chips, frisdrank en candybars hier ook onder. Als er in de ingrediëntendeclaratie achterop een verpakking dingen staan die nauwelijks uit te spreken zijn of die je thuis in je keukenkastje hebt staan, dan valt het betreffende voedingsmiddel doorgaans in de categorie bewerkt tot zwaar bewerkte producten.

Suiker

In heel veel bewerkte tot zwaar bewerkte producten voegt de voedingsindustrie suiker toe. Soms vindt je suiker terug in de ingrediëntendeclaratie achterop de verpakking, maar heel vaak ook niet. Veel vaker gebeurt het dat er iets wordt toegevoegd dat wel de eigenschappen van suiker heeft, maar niet de naam draagt. Hierbij moet je denken aan termen als stroop of siroop, fruitsapconcentraat, moutextract, maltose, dextrose of maltodextrine. Om er een paar te noemen.

Ons lichaam reageert met een zogenaamde dopaminerespons als we suiker eten. Dat betekent dat we er een goed gevoel van krijgen. Dat goede gevoel is echter tijdelijk. Om dat goede gevoel vast te houden zullen we bijna altijd meer van suikerhoudende producten eten (of drinken) dan goed voor ons is. Een slimme truc van de voedingsindustrie, want zo verhogen zij hun omzet. Jammer alleen dat dat ten kostte van ons figuur en onze gezondheid gaat.

Anekdote

Mijn kinderen eten in het weekend bij de lunch graag een beschuit. Nu ben ik best wel bewust met onze voeding bezig, maar deze is er kennelijk tussendoor geschoten. Het gaat om het merk Bolletje Vezelrijk boeren beschuit volkoren. In de ingrediëntendeclaratie vind je drie vormen van suiker terug. Namelijk één keer suiker als zodanig en de andere twee onder de noemer gerstemoutextract en glucosestroop. Bovendien zit er een emulgator in. Een emulgator is een stof die helpt bij het mengen van twee stoffen die normaal gesproken niet of moeilijk mengbaar zijn. Bijvoorbeeld vet en water.

Wetenschappelijk onderzoek wijst in de richting dat emulgatoren mogelijk een schadelijke invloed op het microbioom in de darmen (darmflora) hebben. Er wordt bovendien een verband gelegd tussen de consumptie van additieven en het het bestaan van chronische darmaandoeningen als de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa. The Guardian wijdde hier het volgende artikel aan.

Zie jij het verband?

In de afgelopen vijftig jaar is het aantal producten in de supermarkt waaraan suiker, zout en additieven zijn toegevoegd om de houdbaarheid te verlengen explosief gegroeid. Weet je wat in de afgelopen vijftig jaar ook explosief is gegroeid? Het aantal mensen met matig tot ernstig overgewicht. Ik heb het al vaker gezegd en zal het blijven zeggen, de voedingsindustrie heeft ons ziek gemaakt. En onze overheid staat erbij en kijkt ernaar. Een beetje dezelfde houding zoals decennia lang ten aanzien van tabak.

Niet jouw schuld, wel jouw verantwoordelijkheid

Ik zal de laatste zijn die tegen iemand die veel te zwaar is zegt “eigen schuld, dikke bult”. Want het is niet jouw schuld dat je leeft in een omgeving waar ongezonde producten op elke straathoek verkrijgbaar zijn. Het is niet jouw schuld dat de voedingsindustrie zwaar bewerkte producten op de markt brengt die zo gefabriceerd zijn dat je er maar van blijft eten. Maar dat ontslaat jou niet van de verantwoordelijkheid om er wat aan te doen. Het gaat immers om jouw gezondheid. En jouw gezondheid is ook jouw verantwoordelijkheid.

Tips en adviezen

Ondanks dat supermarkten voor tachtig procent gevuld zijn met producten die je maar beter zoveel mogelijk kan laten liggen, is er echt nog genoeg gezonde voeding te krijgen. Een paar tips tot besluit van deze blog. Laat frisdrank en vruchtensappen staan en kies voor water, (groene) thee of (zwarte) koffie. Drink geen alcohol of hoogstens incidenteel een glas. Eet 400 tot 500 gram groente per dag door bijvoorbeeld groente toe te voegen aan elke maaltijd. Eet voldoende fruit. Drink voldoende water. Sla eens wat vaker een maaltijd over (vasten). Eet of drink regelmatig gefermenteerd voedsel (bijvoorbeeld kefir, kimchi, kombucha, tempeh of zuurkool). Eet overwegend plantaardig en beperk de consumptie van bewerkte en zwaar bewerkte producten.

Ik volg deze regels zelf al een hele tijd en mijn gezondheid vaart er wel bij. Maar gezonde voeding is natuurlijk niet de enige peiler voor een gezonde leefstijl. Slaap en ontspanning, beweging, sociale verbinding en zingeving zijn zeker zo belangrijk. Maar in de strijd tegen overgewicht en daaraan gerelateerde gezondheidsproblemen is het aan de slag gaan met gezonde voeding waarschijnlijk wel het meest effectief.