Bamboebeertje

Sustainable Living (#10) – Gasloos verwarmen

Als het om duurzaamheidsmaatregelen voor je woning gaat snijdt het mes aan twee kanten. Je hoeft echt geen idealist te zijn om er de vruchten van te plukken. Hoe dat zit lees je in deze blog.

Afgelopen week heb ik de Australische documentaire ‘2040’ uit 2019 gekeken waarin gelauwerd regisseur Damon Gameau de kijker meeneemt op een reis om te ontdekken hoe het jaar 2040 eruit zou zien als we de beste oplossingen die reeds voorhanden zijn om de aarde te verduurzamen zouden omarmen en er gemeengoed van zouden maken. Praktische oplossingen voor grote milieuproblemen worden besproken in de hoop dat de dochter van de filmmaker, zij wordt 21 in 2040, een hoopvolle toekomst tegemoet zal zien. Een documentaire die laat zien dat het niet ingewikkeld hoeft te zijn om dingen te doen die bijdragen aan het terugbrengen van het opwarmen van de aarde.

De opwarming van de aarde wordt veroorzaakt doordat er steeds hogere concentraties CO2 en andere broeikasgassen, zoals onder andere methaan, lachgas en waterdamp in onze atmosfeer worden vastgehouden. Broeikasgassen zijn gassen in de atmosfeer van de aarde met het vermogen om warmtestraling te absorberen en geleidelijk in alle richtingen weer af te geven. Hierdoor dragen ze bij aan het vasthouden van warmte in de atmosfeer en daarmee aan het verhogen en in stand houden van de evenwichtstemperatuur. Dit wordt het broeikaseffect genoemd. Zonder broeikasgassen in de atmosfeer zou de gemiddelde temperatuur op aarde zo’n drieëndertig graden lager liggen. Echter, sinds de industriële revolutie heeft de toename van de hoeveelheid broeikasgassen in de atmosfeer geleid tot een stijging van de gemiddelde temperatuur op aarde, met alle gevolgen van dien.
Aangezien CO2 wordt beschouwd als het belangrijkste broeikasgas zijn de wereldwijde inspanningen er voornamelijk op gericht om onze gezamenlijke uitstoot van CO2 te verminderen. Dit kan op verschillende manieren, maar de bijdrage die wij als gewone burgers kunnen leveren zit ‘m in het verkleinen van onze eigen ‘CO2-voetafdruk’. Een van de grote boosdoeners van onze grote ‘CO2-voetafdruk’ is het gebruik van fossiele brandstoffen.

Fossiele brandstoffen zijn koolwaterstofverbindingen die zijn ontstaan uit de resten van plantaardig en dierlijk leven in het geologisch verleden van de aarde. Steenkool, bruinkool, aardgas en aardolie vallen onder de fossiele brandstoffen. Het grote nadeel van fossiele brandstoffen is het gegeven dat de koolwaterstofverbindingen die er miljoenen jaren over gedaan hebben om zich te vormen tot een brandstof er bij de verbranding ervan in één keer vrijkomen in de vorm van CO2. En laat dat nou hetgeen zijn waarvan we juist minder in onze atmosfeer willen hebben. Maar hoe pakken we dat dan concreet aan?

Een van de maatregelen die onze overheid heeft genomen is onder andere dat nieuwbouwwoningen voortaan geen gasaansluiting meer krijgen. Het streven is zelfs dat in 2050 iedereen van het gas af is. Maar zijn er dan alternatieven om je huis te verwarmen en te koken zonder gas? Laat ik met dat laatste beginnen. Toen mijn ouders ergens eind jaren zeventig van de vorige eeuw een nieuwe keuken kregen, ging het oude gasfornuis er uit en kregen ze een elektrische kookplaat. In de jaren die volgden werden er allerlei nieuwe technologieën voor elektrisch koken bedacht. Te denken valt aan de keramische kookplaat, koken op halogeen en de niettevergeten de ontwikkeling van de inductie kookplaat. Waar de oude elektrische kookplaten nog grote stroomslurpers waren zijn inductie kookplaten dat al lang niet meer. Er zijn nog steeds mensen die zweren bij koken op gas. Zelf kook ik ook op gas. Dat is geen bewuste keuze, maar de keuken in onze huidige woning was nou eenmaal uitgerust met een prima gasfornuis, dus dat gaan we pas vervangen als het nodig is. Ik heb echter al ruimschoots ervaring met het koken op inductie en in een eventuele nieuwe keuken ga ik zeker weer voor inductie. Het reageert zeker zo snel als gas, maar het schoonmaken van de kookplaat is veel gemakkelijker. En het is bovendien ook nog eens een stuk veiliger dan gas, want er wordt geen warmte geproduceerd als er geen pan op de kookplaat staat. Wij wekken onze eigen elektriciteit op met zonnepanelen, dus in dat opzicht zou het koken op inductie ook een hele logische keuze zijn. Ik denk dat voor heel veel mensen de overstap naar gasloos koken ook niet zo’n probleem zal zijn. Anders wordt het als we ook ons huis moeten gaan verwarmen zonder gas.

Voor nieuwbouwhuizen is dit geen probleem. Die worden met een alternatieve verwarmingsbron uitgerust. De uitdaging ligt ‘m vooral in de switch die oudere huizen moeten maken. Oudere huizen zijn doorgaans gebouwd met als uitgangspunt een gasgestookte cv-ketel die zijn warmte afgeeft via radiatoren of via vloerverwarming. De schil van de woning waar in meer of mindere mate isolatie is verwerkt is ook afgestemd op deze verwarmingsbron. Immers, gasgestookte cv-ketels kunnen met het grootste gemak water verwarmen tot 90 graden. De isolatie van je huis is van oudsher bedoeld om het verschil tussen de binnen- en de buitentemperatuur te kunnen opvangen met de verwarmingscapaciteit van je verwarmingsketel. Dus met gasgestookte cv-ketels had je vanuit het oogpunt van de verwarmingscapaciteit niet perse hele goede isolatie nodig. We zijn de afgelopen decennia echter heel anders tegen isolatie gaan aankijken. Het doel van isolatie nu is om zo min mogelijk met je verwarmingstoestel te hoeven ingrijpen om schommelingen in temperatuur op te vangen. Een warmtepomp, waarbij warmte aan lucht, water of bodem wordt onttrokken, kan met een geringe toevoeging van warmte, die met electriciteit wordt opgewekt, een bepaalde temperatuur in huis handhaven mits het huis goed geïsoleerd is. Een warmtepomp toepassen in een niet of slecht geïsoleerd huis is dan ook geen verstandige keuze. Een slecht geïsoleerd huis zal om van het gas af te komen hoe dan ook beter geïsoleerd moeten worden. Een fikse opgave waar veel mensen zich de komende jaren voor gesteld zien. Een opgave die bovendien een financiële investering vraagt. Een investering die mogelijk zal moeten leiden tot nog een andere fikse investering, de aanschaf van een warmtepomp. Gelukkig hebben we nog 30 jaar de tijd. Maar wat kun je doen als je geen hele grote spaarpot hebt?

Om je ‘CO2-voetafdruk’ te verkleinen hoef je niet meteen groots uit te pakken. Elk klein stapje helpt. Ik noem een paar eenvoudige maatregelen die niet al te veel geld kosten maar wel bewezen effectief zijn. En voor alle maatregelen geldt dat ze zichzelf terugverdienen omdat je minder gas verstookt of minder electriciteit verbruikt. En door per saldo minder energie te gebruiken, stoot je minder CO2 uit. Onder de noemer kleine maatregelen kun je denken aan radiatorfolie, thermostaatknoppen, radiatorventilatoren, klokthermostaat, led lampen, stand-by killers en bijvoorbeeld een pompschakelaar voor de vloerverwarming. Verder kun je ook de aanvoertemperatuur van het water in je cv ketel verlagen. Dat scheelt aanzienlijk in het gasverbruik en door de temperatuur stapsgewijs te verlagen merk je op tijd wanneer het warmtecomfort in huis er onder te leiden heeft. En als je besluit om grotere maatregelen te nemen om je huis te verduurzamen door te investeren in isolatie, zonnepanelen, zonneboiler of een warmtepomp dan zijn er vaak mogelijkheden voor subsidie of leenmogelijkheden tegen een aantrekkelijke rente. En ook voor de grotere investeringen geldt dat ze zichzelf terugverdienen. Kortom, met het investeren in maatregelen die je ‘CO2-voetafdruk’ verkleinen snijdt het mes aan twee kanten. Je levert een positieve bijdrage aan het terugdringen van de opwarming van de aarde en je levert een positieve bijdrage aan je eigen portemonnee.

Mijn droom is om ooit nog eens ons eigen passiefhuis te kunnen bouwen. Een passiefhuis heeft feitelijk geen verwarmingsbron nodig omdat er niet of nauwelijks warmteverlies optreedt en het huis voldoende heeft aan de warmte van de zon. Door de coronacrisis is dit plan in de ijskast terecht gekomen, maar omdat ik mijn enthousiasme voor verduurzamen toch graag wil inzetten heb ik onlangs de online cursus tot onafhankelijk energiecoach gevolgd. Hopelijk kan ik binnenkort mensen face-to-face gaan adviseren over de verduurzamingsmogelijkheden die er zoal zijn. Daar kijk ik erg naar uit!

Je kunt mijn website ook volgen via:
Facebook
Twitter
Instagram

2 thoughts on “Sustainable Living (#10) – Gasloos verwarmen

    1. Dankjewel Joke!
      Ik heb zelf vier radiatorventilatoren in de woonkamer en ben er erg tevreden over. De radiatorventilatoren forceren de warmte verder de kamer in waardoor het sneller warm is en de cv-ketel minder hard hoeft te werken. Dat levert een besparing van het gasverbruik op. Het geluid stelt weinig voor. Voor meer info zie https://www.speedcomfort.nl/

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.