Ik ben slechts een passant. Als je mijn bestaan, mijn tijd hier op aarde, de voetafdruk die ik achterlaat, afzet tegen het grotere geheel, dan stelt het geen donder voor. Als je de geschiedenis van de mensheid versneld afspeelt, dan is mijn hele bestaan hooguit een minuscule flikkering. Dat besef heb ik van tijd tot tijd nodig om mezelf eraan te herinneren hoe relatief een mensenleven is.

Voorsprong

Mijn wieg stond hier in Nederland, dus ik denk dat ik een aardige voorsprong heb op mensen die elders zijn geboren. Bovendien zijn mijn ouders en voorouders ook in Nederland geboren en allemaal bleekscheten. Mijn ouders hebben beide met succes één of meerdere beroepsopleidingen voltooid en konden mijn zus en mij ook laten studeren. Als je in Nederland die uitgangspositie bekleedt, dan heb je volgens mij een voorsprong op de rest.

Waarden en normen

Maar ik kan het nog zo fijn en goed hebben, ik ben en blijf een passant. Net als ieder ander levend wezen op deze planeet. Wat doet mijn leven ertoe? Is het bedoeld als bron van inspiratie voor de verhalen van de toekomst? Zullen mijn achterkleinkinderen mijn naam überhaupt nog noemen? Ik sta zelf op de schouders van mijn voorouders. Zij hebben de voorwaarden geschapen voor de weg die ik nu ga. Op mijn beurt probeer ik voor mijn kinderen ook een weg te plaveien. Net als mijn ouders voor mij gedaan hebben en hun ouders voor hen. Dat hoeft geen weg in materiële zin te zijn. Het zijn vooral waarden en normen die ik hoop door te geven.

Vrede en vrijheid

In mijn kindertijd leerde ik dat vrede geen vanzelfsprekendheid is. Het einde van de Tweede Wereldoorlog was nog niet lang geleden en de Koude Oorlog was volop aan de gang. Overal ter wereld laaiden voortdurend gewapende conflicten op. Ik heb me er als kind nooit fysiek door bedreigd gevoeld, het was de realiteit waarmee ik te leven had. Hoe anders is dat nu? Vier jaar geleden viel Rusland op brute wijze Oekraïne binnen. Sindsdien hebben duizenden mannen, vrouwen en kinderen het leven gelaten. Waarom? Omdat vrijheid niet te koop is. Er heerst geen vrede meer in Europa en onze vrijheid staat dagelijks onder druk. Dat is de realiteit waarin mijn kinderen opgroeien. Wat doet dat met ze?

The American Dream

Toen ik de leeftijd van mijn kinderen had, was Amerika in heel veel opzichten het beloofde land. Het was het land van de oneindige mogelijkheden. Een smeltkroes van culturen. Een land waar je als krantenjongen miljardair kon worden. Dat beeld van Amerika heb ik sindsdien steeds meer moeten bijstellen. En inmiddels heeft het de charme die ik het vroeger toedichtte compleet voor me verloren. Het vertegenwoordigt niet meer het land van de oneindige mogelijkheden, maar vooral een land in moreel verval.

Gaan we die kant hier in Nederland ook op? Ook bij ons vormt mijns inziens niet de mens, maar vooral de economie het uitgangspunt voor de politieke koers van ons land. En dat zal ook de komende kabinetsperiode helaas niet beter worden vrees ik. Opgelucht ademhalen, omdat het experiment met de PVV voorbij is? Ik dacht het niet. Met een iets minder rechts kabinet wordt de afbraak van Nederland weliswaar enigszins geremd, maar er is ook geen sprake van een trendbreuk. En zeker niet van een beweging de goede kant op.

Dat kan ook niet als we massaal blijven vasthouden aan onze verworvenheden. Er gaat pas echt iets veranderen als de wal het schip keert. Als onze economie krakend en piepend tot stilstand komt door de afbraakpolitiek van de afgelopen decennia. Pas als we door het water aan onze lippen gedwongen worden om onze verworvenheden te heroverwegen, dan pas zal in mijn ogen de werkelijke afbraak van Nederland stoppen en kunnen we gaan bouwen.

Hoeder of profiteur

Ik ben slechts een passant, dus mijn tijd zal het wel duren. Maar wat wil ik achterlaten als ik het tijdelijke voor het eeuwige verruil? Wat wil ik doorgeven aan mijn kinderen? Hoe ga ik om met de onvervangbare kostbaarheid die ik slechts een hele korte tijd in bruikleen heb gekregen? Welke plaats dicht ik mijzelf toe in deze schepping? Probeer ik een hoeder te zijn en zo een bijdrage te leveren aan het behouden van een leefbare planeet voor komende generaties? Of ben ik een profiteur die alleen zijn individuele kortetermijnbelangen najaagt en niet nadenkt over de schade die ik met mijn gedrag aanricht?

Verworvenheden opofferen

Ik wil het liefst de aarde een beetje mooier doorgeven dan toen ik geboren werd. Dat is mijn grootste wens. Ik voel me persoonlijk dan ook meer thuis bij het begrip hoeder dan bij profiteur. De vraag is echter, ben ik dat ook? Als ik eerlijk ben, dan ben ik beide. Ik doe weliswaar mijn best om me zoveel mogelijk als een hoeder te gedragen, maar ik kan niet ontkennen dat ik ook een enorme profiteur ben. Ook ik maak keuzes die meer gericht zijn op mijn kortetermijnbelangen dan op de lange termijn. Keuzes die bijvoorbeeld betrekking hebben op zaken als inkomen, gezondheid en voorzieningen. Maar ik ben ook bereid om te veranderen. Ook als dat het opgeven van langgekoesterde verworvenheden inhoudt.

Zo ben ik enkele jaren geleden gestopt met het eten van dierlijke producten. Waarom? Omdat de wetenschap er heel duidelijk over is. Je hebt geen dierlijk producten nodig als je voldoende hoogwaardige plantaardige alternatieven gebruikt. Bovendien is de milieu impact van een zo plantaardig mogelijk eetpatroon een heel stuk minder dan een eetpatroon dat rijk is aan zuivel, eieren, vis en vlees. Ook daar is de wetenschap heel helder over. Om over dierenwelzijn nog maar te zwijgen. Kortom, ik probeer wel degelijk de daad bij het woord te voegen. Dat is lang niet altijd makkelijk, maar ik hoop dat ik nog tientallen jaren voor de boeg heb om de rol van hoeder te perfectioneren.

[engelse versie]