Mensen noemen dierenwelzijn naast gezondheid en milieu vaak als reden waarom ze ervoor kiezen om geen of minder vlees te eten. Maar wat houdt dierenwelzijn nou eigenlijk precies in? Als je het mij vraagt is dierenwelzijn een thema waar in ieder geval huisdierenbezitters, dierenverzorgers, boeren, dierenartsen, dierenbeschermingsorganisaties, activisten, proefdierlaboratoria en de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) dagelijks mee bezig zijn. 

Keurmerken

Neem nou het Beter Leven keurmerk van de dierenbescherming. Je weet wel, die van die sterren. Of de sloopmelkscannervan Wakker Dier. Beide zijn bedoeld om consumenten bewuster te maken van dierenwelzijnsproblematiek en zo de keuze voor dierlijke producten, waarbij het dierenwelzijn beter wordt gewaarborgd, te vergemakkelijken. Maar hoe goed is het dierenwelzijn van dieren in de vee-industrie werkelijk als je bedenkt dat ze om te beginnen maar een fractie van hun maximale leeftijd halen.

Perspectief

Vanuit wiens perspectief wordt bepaald wat dierenwelzijn is en wat het zou moeten zijn? Niet in de eerste plaats vanuit het dier, zoveel is wel duidelijk. Neem nou het varken. Dit dier, dat zeer intelligent en gevoelig is, wordt gemiddeld slechts zes maanden oud voordat hij geslacht wordt. In die zes maanden leefde ze naar alle waarschijnlijkheid opgesloten in een stal zonder daglicht, met nauwelijks ruimte om haar kont te keren. De vloer waarop ze stond was een betonnen rooster en ze ademde voortdurend de irriterende ammoniaklucht in die wordt veroorzaakt door het mengsel van poep en urine dat van haar en haar soortgenoten onder de vloer wordt verzameld. 

Contrast

Toen ik klein was ging ik met enige regelmaat naar de kinderboerderij. Op de kinderboerderij hadden ze een paar varkens die naar buiten konden waar ze heerlijk konden wroeten en modderbaden konden nemen. En in de stal waar ze ’s nachts en bij slecht weer verbleven lag stro op de grond. Het leven van dieren in de vee-industrie staat in schril contrast met het leven van de beesten op de kinderboerderij. En als je van ze lang zal ze leven nooit op een echte boerderij komt dan ben je wellicht geneigd te geloven dat alle varkens zo’n heerlijk leventje hebben als op de kinderboerderij.

Plantaardig

Vanwege de eerdergenoemde redenen hebben mijn vrouw en ik er een aantal jaar geleden voor gekozen om voor een volledig plantaardig eetpatroon te gaan. Onze twee kinderen deden eerst met ons mee maar kozen na een tijdje bewust voor een vegetarisch eetpatroon. Het enige dat we voor ze in huis halen dat een dierlijke oorsprong heeft is kaas. Afgezien daarvan houden zij zich thuis ook aan een plantaardig eetpatroon. De kaas betreft overigens biologische driesterren Beter Leven kaas.

Toen ik koos voor een volledig plantaardig eetpatroon was dat vooral vanwege de beperkte milieu-impact en de positieve bijdrage aan mijn gezondheid. Maar hoe langer ik nu plantaardig eet, des te meer het dierenwelzijnsaspect naar de voorgrond schuift. De vraag die me vandaag de dag het meeste bezig houdt is hoe het mogelijk is dat mensen zo wreed kunnen zijn? Ik probeer al geruime tijd een verklaring te vinden voor het feit dat dieren in de vee-industrie geen dierwaardig bestaan leiden en dat het gros van de mensen daarvan wegkijkt.

Schaalvergroting

Een van de belangrijkste verklarende factoren is in mijn ogen de na-oorlogse schaalvergroting. Om in de huidige tijd in de conventionele veeteelt nog een fatsoenlijke boterham te verdienen moet je noodgedwongen veel meer dieren houden per vierkante meter dan tachtig jaar geleden. Die enorme schaalvergroting is in ons kleine landje, waar de ruimte beperkt is, aantoonbaar ten koste gegaan van het dierenwelzijn. Ik zeg hier niet dat boeren geen hart hebben voor hun dieren. Integendeel. Maar ik ben er wel van overtuigd dat de meeste conventionele boeren niet die omstandigheden bieden waardoor een dierwaardig bestaan volledig gewaarborgd is.

Een dier in nood

Ik vind het erg wrang (en dat is zacht uitgedrukt) dat er gigantisch veel energie en aandacht wordt gestoken in het redden van één ten dode opgeschreven walvis. Een bultrug die vanwege alle media-aandacht zelfs een naam heeft gekregen. En dan te bedenken dat elke dag in Nederland alleen al zo’n 1,7 à 1,8 miljoen dieren worden geslacht (bron: CBS). Het aandeel varkens hiervan was in 2025 14 miljoen dieren. Dat is ruim 38.000 intelligente en gevoelige dieren per dag. Het grootste aandeel van de 1,7 à 1,8 miljoen geslachte dieren per dag betreft pluimvee.

Waarom zijn we wel in staat om heel veel dierenliefde te richten op één enkel dier in nood maar haken we massaal af als het om hele grote aantallen gaat? Stel nou dat we op de een of andere manier alle dieren die op ons bord belanden een naam geven. Zou dat iets doen met de vleesconsumptie? Zou jij hier gevoelig voor zijn? En zou je het belangrijk vinden dat het dier dat nu een naam heeft een dierwaardig bestaan heeft gehad voordat het op je bord belandt? Want voor het gros van de dieren in de vee-industrie die bestemd zijn voor consumptie is dat namelijk niet het geval. Of eet jij alleen maar biologische driesterren producten? Dan eet je zeker nooit vlees buiten de deur. 

Vleesconsumptie terugbrengen?

En eerlijk, de meeste keurmerken die zogenaamd toezien op dierenwelzijn zijn natuurlijk vooral marketinginstrumenten. De winst die men op dierenwelzijn boekt is marginaal. We zijn nog mijlenver verwijderd van een echt dierwaardige industrie. Die komt er ook niet, want de termen ‘dierwaardig’ en ‘industrie’ laten zich niet bepaald rijmen. De enige kans op een dierwaardig bestaan moeten we denk ik zoeken in het uitfaseren of op z’n minst drastisch terugbrengen van onze vleesconsumptie. Of denk je van niet?