We leven in een klassenmaatschappij. Zoveel is me inmiddels wel duidelijk. De vraag is echter of het ooit anders is geweest. De rijkste paar procent deelt in dit land de lakens uit en doen er alles aan om haar rijkdom te vergroten of op zijn minst te behouden. Zij maken de regels en bepalen het spel. Bovendien beschikken zij over de middelen om eventuele problemen voortijdig af te kopen. De kloof tussen arm en rijk wordt alsmaar groter.

Kadootjes met Sinterklaas

Het maakt in Nederland verrekte veel uit waar je wieg heeft gestaan. Mijn wieg stond vijftig jaar geleden in een doorsnee middenklasse gezin. Vader werkte in de welzijnssector en moeder was apothekersassistente. Zoals dat ging in die tijd stopte mijn moeder met werken toen mijn komst zich aandiende. Ik groeide op met drie maaltijden per dag, schone kleren zonder gaten, een warm bed en kadootjes met mijn verjaardag en met Sinterklaas. Ik doorliep moeiteloos de basisschool en na de brugklas koos ik voor het VWO. Hierna volgde een HBO-opleiding en een universitaire studie.

Gevestigde bovenlaag

In 1998 kocht ik met hulp van mijn ouders, zij stonden garant voor mij, mijn eerste eigen woning. Na de scheiding van mijn eerste huwelijkspartner sprongen zij financieel bij, zodat ik niet halsoverkop mijn toenmalige woning hoefde te verkopen. In 2012 trouwde ik met mijn huidige partner. En net als mijn moeder stopte ik met werken toen onze dochter werd geboren. Dat is inmiddels ruim tien jaar geleden. Uit het middenklasse gezin waar ik zelf in werd geboren en het arbeidersgezin waar mijn vrouw uit voort komt bevinden we ons inmiddels in de gevestigde bovenlaag van de maatschappij.

De wieg van onze twee kinderen stond op een plek die met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid maakt dat ze nooit iets tekort zullen komen. Tenzij wij de komende jaren of zij, als ze later groot zijn, een verkeerde afslag nemen. Maar ook die kans is door de plek van onze wieg en die van onze kinderen relatief klein.

Welvaartschaamte

Maar hoe kun je de wetenschap dat we in een klassenmaatschappij leven nou inzetten om iets goeds te doen? Ik schaam me met enige regelmaat voor hoe goed ik het heb. Maar met schaamte help ik mensen die het minder hebben niet. Onze rijkdom vertaalt zich vooral in de energie en financiële middelen die ik steek in gezondheid, leefstijl en duurzaamheid. Het feit dat ik geen betaalde baan hoef te hebben vind ik ongelooflijk decadent. Daarentegen leid ik een allesbehalve decadent leven. Tenminste, vanuit het perspectief van de gevestigde bovenlaag. Als je iemand uit de zogenaamde onderlaag vraagt hoe hij of zij tegen mijn leven aankijkt dan moet dat gruwelijk decadent overkomen.

Oneerlijk

In mijn vrijwilligerswerk voor de gemeente word ik wekelijks geconfronteerd met onze klassenmaatschappij. Ik kom namelijk doorgaans bij mensen over de vloer die het een stuk minder breed hebben dan ikzelf. En dat schuurt behoorlijk. Het is pijnlijk om te ervaren dat de verschillen zo groot zijn. Ik prijs me gelukkig en voel veel dankbaarheid voor het rijke leven dat ik leid. Aan de andere kant vind ik dat welvaart erg oneerlijk verdeeld is en het een stuk eerlijker kan.      

Klinkklare onzin

De klassenmaatschappij bestaat sinds mensenheugenis. Met geschiedenis leerden we over landeigenaren en horigen. En wat te denken van de slavernij. Echter, in deze tijd lijdt het verschil tussen arm en rijk, tussen de ‘haves’ en de ‘have-not’s’, tussen extreme vormen van polarisatie. Er wordt een zondebok gezocht voor de ontberingen waarmee grote groepen mensen zich in ons land geconfronteerd zien. Die zondebok wordt gevonden in migranten. Zij kapen onze banen voor onze neus weg. Krijgen voorrang op de toewijzing van woonruimte. Worden gepamperd met allerlei financiële regelingen waar ze geen enkele moeite voor hoeven te doen. Doen moeilijk over onze tradities. Allemaal klinkklare onzin natuurlijk.

Opvang crisis

Begrijp me niet verkeerd. We hebben als land een flinke uitdaging voor wat betreft het in goede banen leiden van de migratie, maar er is geen sprake van een migratiecrisis. Wat we volgens mij wel hebben is een opvang crisis. De mensonterende omstandigheden waaronder veel vluchtelingen en asielzoekers worden gehuisvest is bij de beesten af. Laten we daar wat aan doen in plaats van dat de zondebok politiek zich primair richt op maatregelen om migratie te verminderen. We hebben een zwaar vergrijzende samenleving met grote personele tekorten in gezondheidszorg, onderwijs en techniek. Die problemen gaan we zonder migratie natuurlijk nooit oplossen. Bovendien zijn er sectoren zoals tuinbouw en slachterijen die bijna volledig op migranten draaien. Want dat werk willen wij Nederlanders helemaal niet doen.  

Hoe maak je een verschil?

Ik weet het, ik heb makkelijk praten. Immer, ik behoor zoals gezegd in deze klassenmaatschappij tot de gevestigde bovenlaag. Ik woon met mijn gezin in een riante vrijstaande woning op het platteland. Ons gezinsinkomen is zodanig dat ik geen betaalde baan heb. Mijn focus is mijn eigen gezondheid, de opvoeding van de kinderen en het huishouden. Daarnaast doe ik vrijwilligerswerk om op die manier ook nog een bijdrage te leveren aan de maatschappij.

Kortom, in mijn leven loop ik tegen weinig van de problemen aan waar mensen in een zogenaamde lagere klasse mee maken krijgen. Ik leef echter niet onder een steen. Het besef dat er grote groepen Nederlanders zijn die voortdurend moeten ploeteren voor een menswaardig bestaan vreet soms aan me. Wat kan ik doen om hier een verschil in te maken?