Bamboebeertje

Healthy Living (#14) – De tweede golf

De aanleiding van deze blog is de persconferentie van premier Rutte en minister De Jonge van dinsdag 18 augustus 2020 waarin aangescherpte maatregelen werden afgekondigd.

Tot nu toe heb ik me niet heel erg druk gemaakt over COVID-19. Uiteraard raakt het mij in zekere zin ook, maar in mijn naaste omgeving zijn tot nu toe geen mensen ziek van het coronavirus geworden, laat staan overleden. Verder heb ik me tot nu toe keurig aan de richtlijnen van de overheid gehouden. Twee weken geleden hebben wij op gepaste afstand bij ons buiten met de hele familie onze verjaardagen gevierd. Enerzijds omdat de verjaardag van onze jongste door ziekte en aansluitend de intelligente lockdown in het water was gevallen en anderzijds omdat we voorzagen dat het zelfde lot de verjaardag van onze oudste medio september ten deel zou kunnen vallen. En we kregen gelijk, want anderhalve week later kwamen de aangescherpte maatregelen en mag je voortaan niet meer dan zes gasten ontvangen in huis, tuin of op je balkon. 

Wij hebben ons feestje nog kunnen vieren, maar toch ben ik boos. Want ik heb heel erg het gevoel dat brave burgers, die zich tot nu toe keurig aan de richtlijnen van het kabinet hebben gehouden, ongenadig hard gestraft worden. Begrijp me goed. Dat de overheid er alles aan doet om een tweede piek in het aantal COVID-19 slachtoffers te voorkomen opdat onze ziekenhuizen en IC’s niet overbelast zullen raken snap ik heel erg goed. Waar ik ook heel goed in kan komen is dat het niet verstandig is om binnenshuis meer dan 6 gasten te ontvangen. Wat ik echter totaal niet snap is waarom men met in achtnemening van de anderhalve meter maatregel buiten ook maar zes gasten mag ontvangen. Zijn er dan gevallen bekend waar meerdere mensen ziek zijn geworden door een besmetting met het coronavirus in de tuin of op het balkon bij een particulier? En om hoeveel gevallen gaat dit dan? Waarom heeft de overheid de maatregel niet beperkt tot zes gasten in huis? Door het goed te monitoren en door goed bron- en contactonderzoek te doen hadden ze de beperking voor buiten (tuin en balkon) toch nog wel een tijd kunnen uitstellen en eerst eens kijken of de aangescherpte maatregel binnenshuis het gewenste effect heeft? Je ziet het, ik heb meer vragen dan antwoorden. En dat zal ongetwijfeld niet alleen voor mij gelden.

Daar waar COVID-19 in het begin van deze crisis nog leidde tot een versterkt saamhorigheidsgevoel lijkt het nu alleen maar bij te dragen aan een verdere polarisatie van de samenleving. Er lijken zich steeds meer twee kampen te vormen van hoe mensen tegen het beleid van ons kabinet met betrekking tot het beteugelen van COVID-19 aankijken. De ene groep volgt nauwgezet de geldende richtlijnen, de andere groep komt hier meer en meer tegen in opstand. En zoals dat gaat in onze samenleving, verziekt een kleine minderheid het voor een overgrote brave meerderheid. En toch wordt die brave meerderheid genadeloos hard gestraft. Ik denk dat dat niet zonder gevolgen kan blijven. Immers, bestraffen doe je, als het echt niet anders kan, om ongewenst gedrag uit te laten doven. Maar als de overgrote meerderheid van de bevolking gewenst gedrag vertoont en ze worden toch gestraft, wat gebeurt er dan? Laat ik het anders stellen. Als je gewenst gedrag beloont, dan slijt dat uiteindelijk in. De beloningsfrequentie kan dan op een gegeven moment omlaag en uiteindelijk hoef je niet meer te belonen om toch het gewenste gedrag te behouden. De beloning die de meerderheid van de bevolking krijgt door het volgen van de richtlijnen van het kabinet omtrent COVID-19 is dat ze minder risico hebben om besmet te raken of om een ander te besmetten. Die beloning komt echter ernstig onder druk te staan als een kleine minderheid zich gaat verzetten tegen de coronamaatregelen. Een niet ondenkbaar gevolg zal zijn dat meer en meer mensen van het ene kamp naar het andere kamp overlopen. Immers, ‘if you can’t beat them, join them!’ De kleine minderheid die zich afzet tegen de coronamaatregelen wordt steeds groter. Mede ook omdat veel mensen ‘Corona-moe’ zijn. Dat afzetten gebeurt niet alleen in woorden, maar ook in daden, met alle gevolgen van dien. Het virus krijgt vrij spel.

Kortom, het bestraffen van de meerderheid om gewenst gedrag af te dwingen bij een minderheid die zich verzet lijkt me niet de juiste aanpak. Maar wat dan? Hoe houd je het aantal ziekenhuisopnames en IC-opnames dan binnen aanvaardbare grenzen? Het aantal ziekenhuisopnames en het aantal IC-opnames bevindt zich nog heel ver onder de signaalwaarde. Dus in dat opzicht is er nog geen enkele reden tot paniek. Echter, het aantal besmette mensen ligt een stuk hoger dan eind juni, begin juli. Om het in perspectief te plaatsen, eind juni, begin juli werden 0,4 op de 100.000 mensen positief getest op COVID-19. Nu is dat 3,1 op de 100.000 mensen. Kanttekening die daarbij geplaatst moet worden is dat er nu veel meer getest wordt dan een paar maanden geleden.

Maar vanwaar dan de ‘paniek’. Het beleid van het kabinet in de bestrijding van COVID-19 was toen het coronavirus in maart aan zijn opmars begon ‘flatten the curve’. Op de één of andere manier lijkt het bijna alsof het kabinet, zonder dat we het door hebben gehad of over geïnformeerd zijn, haar beleid heeft veranderd van ‘flatten the curve’ naar ‘prevent infection’. In maart was al heel snel duidelijk dat we het virus niet konden stoppen en alles was erop gericht om het aantal ziektegevallen te verspreiden over een langere tijd zodat ziekenhuizen en in het bijzonder IC’s het zouden kunnen bijbenen. Op het toppunt van de crisis werd de totale capaciteit van het aantal IC-bedden van de gebruikelijke 1150 bedden met een bezetting van zo’n zeventig procent opgeschaald naar 2400 bedden. Daarmee hebben we het gered. Echter, als de gevreesde tweede golf zich aandient, over hoeveel IC-bedden beschikken we dan? Wat heeft het kabinet in de tussentijd gedaan om zich qua aantal IC-bedden en bijbehorend personeel voor te bereiden op een tweede golf? Geldt daar hetzelfde standpunt als dat het kabinet nu inneemt voor wat betreft de salarisverhoging van zorgpersoneel? Met andere woorden, is er überhaupt qua aantal IC-bedden en bijbehorend personeel al financieel en anderszins geanticipeerd op een tweede golf? Zo niet, dan ligt de beleidsverandering van ‘flatten the curve’ naar ‘prevent infection’ eigenlijk best wel voor de hand. 

Als de IC-capaciteit echter wel op orde is om een tweede golf aan te kunnen, dan hoeven we nu niet massaal in een kramp te schieten en dan hoeft de overheid onze vrijheid met de 6-personen maatregel niet zo te beknotten. En wat doet het kabinet straks als het uit de hand loopt? Wast die dan z’n handen in onschuld en krijgen wij,  de bevolking, de schuld omdat we ons niet goed genoeg aan de coronamaatregelen hebben gehouden? De partijen in dit kabinet zijn gezamenlijk in staat gebleken om op het hoogtepunt van de crisis middels crisis-management het aantal ziekenhuisopnames en IC-opnames te beteugelen. Maar zijn zij ook in staat om een tweede golf te beteugelen? Bij de aanvang van de crisis in maart werd het kabinet geholpen door het enorme schok-effect dat de beelden uit onder andere Italië teweegbracht. Bij een tweede golf gaat dat schok-effect er niet of veel minder zijn. Immers, mensen zijn in meer of mindere mate gewend geraakt aan de  gruwelijke beelden omtrent COVID-19. Vergelijk het maar met de beelden van oorlogen in een ver buitenland waar je niet of nauwelijks meer door geraakt wordt. Sterker nog, met de toenemende onvrede in de maatschappij rondom de coronamaatregelen zou een tweede golf wel eens veel meer slachtoffers kunnen eisen dan de eerste golf. Hoe anticipeert het kabinet op dergelijke ontwikkelingen? Nemen er ook gedragskundigen deel aan het belangrijkste adviesorgaan van het kabinet, het Outbreak Management Team (OMT)? Of beperkt de focus van de advisering zich nog steeds tot de medische invalshoek?

Ik ben geen doemdenker of complotdenker, maar ik sluit evenmin mijn ogen voor het feit dat wij een centrum-rechts kabinet hebben waarbij de VVD als liberale partij een groot stempel drukt op het beleid. Het liberalisme gaat nou eenmaal prat op individuele verantwoordelijkheid. Bovendien is het democratische proces in de crisis behoorlijk onder druk komen te staan. Want wat weten we nou werkelijk van wat er in Den Haag wordt besloten en welke invloed heeft onze volksvertegenwoordiging nog op die besluitvorming?

Deze crisis kunnen we niet als individu overwinnen, dat moeten we samen doen. Is het kabinet in staat om over haar liberale principes heen te stappen? Is Rutte in staat om te verbinden en om transparant te communiceren? Want aan verbinding en transparante communicatie heeft deze steeds verder polariserende samenleving volgens mij meer dan ooit behoefte. Ik in ieder geval wel!

Abonneer je op mijn blogs:
Follow by Email
Facebook
Twitter
Pinterest
Instagram

1 thought on “Healthy Living (#14) – De tweede golf

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.