Een foto van een vlinder die bloemen bezoekt ter illustratie van mijn blog over plantaardig eten.

Plantaardig

In deze blog wil ik het met je hebben over een plantaardig eetpatroon. Op dit moment is er sprake van een eiwittransitie. Dat wil zeggen dat overheden er overal ter wereld op aansturen om meer plantaardige eiwitten en minder dierlijke eiwitten te consumeren. Ik heb het grootste deel van mijn leven dierlijke eiwitten genuttigd en ben eigenlijk pas zeer recent overgestapt op een plantaardig eetpatroon. Niet in één keer hoor, maar zoals dat gaat, via de weg van de geleidelijkheid. Het eetpatroon waar ik als kind mee ben groot gebracht bestond uit boterhammen met kaas en een warme maaltijd met bijna altijd vis of vlees.

Mestreechs Zoervleis

Toen ik op een bepaalde leeftijd mijn eigen maaltijden ging bereiden beperkte ik al vrij snel de hoeveelheid vlees dat er ook uitzag als vlees. De karbonades, runderlapjes en braadworsten maakten plaats voor gehakt en kipfilet. Gedurende de twintig jaar dat ik in Zuid-Limburg heb gewoond maakte ik bovendien kennis met Mestreechs Zoervleis. Zuurvlees maakt men vroeger van paardenvlees, maar dat is in de loop der tijd vervangen door rund. Verder stond er af en toe konijn op het menu. Kortom, ik heb mijn portie vlees wel gehad. Maar hoe kwam ik er dan bij om eerst vlees en vervolgens alle andere dierlijke producten uit mijn eetpatroon te schrappen? 

Plantaardig voedsel efficiënter

Ik beschouw mijzelf beslist niet als de allergrootste dierenvriend, dus dierenwelzijn was voor mij aanvankelijk niet de belangrijkste drijfveer. De motivatie om meer en meer naar plantaardig over te schakelen werd bij mij ingegeven door de milieu-impact die de consumptie van dierlijke eiwitten met zich meebrengt. Bovendien beschouw ik het als hoogst inefficiënt om hoogwaardige plantaardige eiwitten aan dieren te voeren om dan vervolgens die dieren te doden voor ons voedsel. Veel van die hoogwaardige eiwitten kunnen we als mensen ook rechtstreeks gebruiken, zonder tussenkomst van dieren. 

Afschaffen bio-industrie

Veel dierenvoer bestaat uit granen en soja. Soja voor diervoeder wordt hoofdzakelijk verbouwd in overzeese gebieden waar het klimaat zich bij uitstek leent voor de teelt ervan. Echter, de soja die men voor diervoeder gebruikt heeft een bijzonder slecht imago. Dat heeft er mee te maken dat er nog dagelijks complete voetbalvelden tropisch regenwoud voor worden gekapt. En dan heb ik het nog niet eens over het gigantische mestoverschot dat we hier in Nederland hebben. We produceren dierlijk voedsel voor de hele wereld, maar blijven zelf zitten met de shit. De enorme stikstofuitstoot die dat met zich meebrengt en onze biodiversiteit bedreigt is niet van de lucht. Kortom, het huidige landbouwsysteem, met als belangrijke pijler de bio-industrie is niet meer houdbaar. Gelukkig zijn de meeste Nederlanders voor afschaffing van de bio-industrie, dus dat pleit is in feite al beslecht. 

Maar zijn mensen ook bereid om de consequenties van het afschaffen van de bio-industrie te aanvaarden? Want als de intensieve veeteelt wordt geëxtensiveerd, dan worden vlees en zuivelproducten vanzelfsprekend duurder. Zijn we als maatschappij bereid om meer te betalen? Of wordt vlees net als vroeger weer een luxe-product dat alleen is weggelegd voor de rijken?

Vitamine B12 suppletie

Ik eet nu al geruime tijd volledig plantaardig en mis geen enkel dierlijk product. En ja, ik slik een supplement om bijvoorbeeld voldoende vitamine B12 binnen te krijgen. Maar onze veestapel krijgt ook vitamine B12 als supplement. Dat is hoe het tegenwoordig in vlees en vleesproducten terecht komt. Want de manier waarop we dieren in de huidige tijd houden maakt dat ze dit niet meer in voldoende mate middels het grazen of scharrelen binnenkrijgen.

Meer betalen

Naarmate ik langer plantaardig eet verdiep ik me ook meer en meer in de manier waarop we met dieren omgaan. Wist je dat varkens bijvoorbeeld hele intelligente wezens zijn? Bij biggetjes knipt men de krulstaart eraf, zodat ze niet gaan staart bijten. Staart bijten doen varkens alleen uit verveling. Varkens die in kleine groepjes gehouden worden en lekker buiten kunnen scharrelen en modderbaden nemen hebben hier helemaal geen last van. Maar op deze manier varkens houden vraagt om een veel groter landgebruik en hogere kosten. En dan kom je terug op de vraag of we als maatschappij bereid zijn om een paar euro meer te betalen voor vlees van dieren die een fatsoenlijk bestaan hebben gehad.

Wat staat er in de bijbel?

Waarom gebruiken we dieren voor hun vlees, melk, eieren, vacht, etcetera? Mensen die gelovig zijn zullen zeggen dat God de dieren aan ons heeft geschonken om te gebruiken. Maar waar staat dat dan? Aan het begin van de bijbel in het boek Genesis wordt een lijst met voedselbronnen gegeven en geloof het of niet, maar de dieren ontbreken hierin. Adam en Eva waren vegetariërs. Genesis 1 wordt beschouwd als Gods ideaal en je kunt je dus afvragen of de consumptie van vlees wel past in de bedoeling die God had met de schepping. Pas na de zondeval mogen dieren ook als voedsel voor de mens dienen. Daaruit kun je afleiden dat een vegetarisch eetpatroon de beste oplossing is voor de voedselvoorziening van de mens en de consumptie van vlees hooguit op de tweede plaats komt.

In het boek Jesaja wordt bovendien een toekomstperspectief geschetst waarin de vrede tussen mens en dier zal worden hersteld. Dieren zullen elkaar niet meer opeten en zelfs de kwetsbaarste dieren zullen veilig zijn. Dat niemand meer kwaad  zal doen wijst er ook op dat mensen geen dieren meer zullen doden voor hun levensonderhoud. Hoe moeilijk is het om aan zo’n ideaal toekomstbeeld ons handelen van vandaag te verbinden. Maar zullen we dan op z’n minst het leven van dieren zoveel mogelijk respecteren vanwege de intrinsieke waarde die ze vertegenwoordigen? Of als je gelovig bent, de waarde die God aan de dieren toekent?

Punt op de horizon

Ik verwacht dat de eiwittransitie vroeg of laat uitmond in een volledig plantaardig eetpatroon voor alle wereldburgers. Het rijke westen zal die transitie vermoedelijk eerder hebben gemaakt dan het mondiale zuiden. Daarin zie je parallellen met de energietransitie. Het rijke westen bevindt zich in het post-industriële tijdperk, terwijl het mondiale zuiden er nog midden in zit. Wij hebben het hier al over grenzen aan de groei terwijl ze in het mondiale zuiden nog een grote slag te slaan hebben om qua welvaart op hetzelfde niveau te komen. Wij zijn vanwege de ongekende welvaart die we hebben gedoodverfde koplopers. Zowel in de energietransitie als in de eiwittransitie. Wij zijn voor het mondiale zuiden de spreekwoordelijke punt op de horizon.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.